Zaburzenia integracji sensorycznej SI- wpływ na zachowanie dziecka.
Integracja sensoryczna to proces, który porządkuje informacje pobrane przez zmysły, poprzez selekcję informacji i wybór tego, na czym mamy się skupić, np. słuchanie nauczyciela i ignorowanie hałasu na zewnątrz.
Często dzieje się tak, że mózg nie jest wstanie uporządkować bodźców płynących z zewnątrz, wtedy mamy do czynienia z zaburzeniami SI.
Wczesne dzieciństwo to okres, kiedy mózg dziecka jest bardzo elastyczny, chętnie przyswaja nowe informacje, dlatego jest to dobry moment na podjęcie działań terapeutycznych w zakresie integracji sensorycznej. Dzieciom z zaburzeniami SI często przypisuje się cechy leniwych, niegrzecznych, nieutalentowanych a nawet upośledzonych. Prawda jednak jest zupełnie inna. Zazwyczaj są to dzieci, których umysł jest wszechstronny i bogaty, jednak doświadcza blokady w przekazywaniu informacji sensorycznych
Jak rozpoznać zaburzenia SI u dziecka? Pojęcie integracji sensorycznej jest bardzo szerokie, ponieważ odnosi się do bodźców płynących z każdego zmysłu (dotyku, smaku, węchu, wzroku, słuchu, ruchu, czucia głębokiego).
Niepokojące objawy:
1. Funkcje psychomotoryczne:
- Zaburzenia w obrębie małej motoryki np. błędny chwyt pisarski, koślawe pismo, zbytnie dociskanie narzędzia pisarskiego, zaburzone napięcie mięśniowe dłoni, palców, trudności z cięciem nożyczkami, rysowaniem po śladzie, przepisywaniem z tablicy, itp.
- Zaburzenia w obrębie motoryki wielkiej (np. krzywy chód, skolioza, zaburzone napięcie mięśniowe, częste przewracanie się, potykanie, garbienie się, chodzenie na palcach, notoryczne podpieranie się łokciami przy stoliku, itp.
- Trudności z łapaniem piłki i precyzyjnym (jak na wiek dziecka) odrzucaniem.
- Trudności z samodzielnym ubieraniem się.
- Zwiększona/zmniejszona pobudliwość psychomotoryczna.
- Unikanie wszelkich prac manualnych/zajęć sportowych lub przesadne i chaotyczne angażowanie się w nie, przy jednoczesnym zapominaniu o właściwym przygotowaniu (np. odpowiednim założeniu koła dmuchanego, przygotowaniu obuwia sportowego, rozgrzewce podczas treningu, fartuszku do malowania itp.
- Koordynacja wzorkowo-ruchowa i związane z nią emocje, np. lęk przed oderwaniem nóg od ziemi.
- Częste kręcenie się, nadmierne bujanie – lub wręcz przeciwnie: unikanie takich czynności.
2. Funkcje poznawcze, językowe, naśladownictwo:
- Słabe wyczucie odległości – np. siadanie zbyt blisko drugiej osoby.
- Trudności związane z prostym dla innych dzieci naśladowaniem ruchów.
- Trudności w zakresie lateralizacji i poruszania się w przestrzeni, odróżniania prawej strony od lewej itp.
- Zaburzenia językowe, zaburzenia w zakresie komunikacji (ORM – opóźniony rozwój mowy, SLI – Specifik Language Impairment - Specyficzne Zaburzenia Językowe, (mowa mniej wyrazista, zaburzona intonacja, słaba praksja oralna).
3. Zmysły:
- Zła tolerancja wrażeń zmysłowych – poszukiwanie zbyt silnych bodźców, mogących w skrajnych przypadkach upośledzić nerwy przewodzeniowe, (np. bodźców słuchowych, wzrokowych) lub wręcz przeciwnie: przesadna reakcja na bodźce.
- Problemy z przetwarzaniem bodźców dochodzących z poszczególnych zmysłów i układów mogą wpływać m.in. na niechęć do podejmowania czynności samoobsługowych i opiekuńczych, takich jak ubieranie się, czesanie, mycie włosów, jedzenie niektórych pokarmów (wybiórczość pokarmowa) czy zasypianie.
- Zyt słabe lub nadmierne odbieranie bodźców pochodzących z różnych zmysłów (tzw. podwrażliwość i nadwrażliwość) może powodować niechlujność w ubiorze, organizacji przestrzeni itp. lub przeciwnie - pedantyzm. Np. dziecko, które nie czuje, że jego skarpetki brzydko pachną, nie zadba samo o to, by je w porę zmienić. Natomiast dziecko nadwrażliwe węchowo będzie się domagało zmiany ubioru przy minimalnym spoceniu się.
4. Emocje i motywacja:
- Impulsywność, przesadny (nieadekwatny do sytuacji) niepokój, drażliwość. Te reakcje Mogą przeradzać się w częste ataki złości, agresji, a z czasem w zaburzenia zachowania.
- Lękliwość, wycofywanie się – bądź przeciwnie: przesadna odwaga, brawura.
- Silny lęk przed upadkiem, lęk wysokości (tzw. niepewność grawitacyjna).
- Brak motywacji do zajęć, w które pozostałe dzieci się chętnie angażują.
- Angażowanie się w nietypowe (niekiedy przeszkadzające otoczeniu) zajęcia czy zachowania.
Jest wiele sposobów aby integracja sensoryczna rozwijała się prawidłowo. Aktywizujmy dzieci, zachęcajmy do wielozmysłowego poznawania świata, rozwijajmy ich ciekawość poznawczą i angażujemy wszystkie zmysły dziecka. Dzięki codziennym aktywnościom i zabawom, możemy skutecznie niwelować trudności naszych dzieci podejmując pracę z pomocą terapeuty lub samodzielnie.
