Co to jest gotowość szkolna?
Gotowość szkolna to równowaga między rozwojem umysłowym a rozwojem w aspekcie umysłowym, fizycznym, społecznym i emocjonalnym. To, czy dziecko będzie radzić sobie w szkole, zależy więc od rozwoju dziecka w wielu obszarach.
Ważne jest celowe wspieranie postępów dziecka w taki sposób, aby żaden z obszarów nie został zaniedbany czy pominięty, a proces rozwojowy przebiegał harmonijnie. Ma to zapewnić roczny obowiązek przygotowania do nauki w szkole realizowany w grupie 6-letniej. Podstawa Programowa Wychowania Przedszkolnego „opisuje proces wspomagania rozwoju i edukacji dzieci”, gwarantując im „możliwość wspólnej zabawy i nauki w warunkach bezpiecznych, przyjaznych i dostosowanych do ich potrzeb rozwojowych” oraz wyznacza nauczycielom cele pracy dydaktyczno-wychowawczej, dzięki której dzieci zdobywają niezbędne kompetencje i umiejętności.
Bardzo często zbyt duży nacisk kładziony jest na rozwój umysłowy, natomiast aspektem równie ważnym jest sprawność ruchowa dziecka. Jej poziom powinien być na tyle wysoki, aby gwarantował dziecku samodzielność w zakresie czynności samoobsługowych (ubieranie się, przebieranie na zajęcia wf, jedzenie, sprawne posługiwanie się narzędziami pisarskimi, nożyczkami).
Kolejny ważna funkcja to rozwój emocjonalny i społeczny. Należy pamiętać, że szkoła to dla dziecka nowe miejsce, nowi ludzie, nowe doświadczenia i nowe oczekiwania ze strony rówieśników, nauczycieli. Dziecko powinno umieć nawiązywać kontakty z innymi, nie bać się tego i potrafić sobie radzić w sytuacjach trudnych, np. kłótni z kolegą. Powinno przestrzegać normy i zasady. Dojrzałość społeczna to także wykształcenie w sobie takich cech, jak obowiązkowość, punktualność, systematyczność, samodzielność. Te wszystkie cechy będą dziecku potrzebne w szkole. Nie tylko w pierwszej klasie. Dziecko będzie musiało w szkole poradzić sobie z wieloma sytuacjami samo. Oczywiście nauczyciel służy pomocą, ale w szkole skupiamy się głównie na samodzielności. Uczeń musi sam się ubrać, przygotować do lekcji, sprzątnąć przybory i książki po lekcji, reagować na dzwonek, wiedzieć, jaką ma lekcję i do jakiej klasy się w związku z tym udać. Musi wiedzieć, że przerwa śniadaniowa to czas na śniadanie i jest to czas ograniczony. Musi zmieścić się w określanych ściśle ramach czasowych. Pod względem emocjonalnym dziecko idące do szkoły uczy się radzić sobie z byciem ocenianym, adekwatnie, dojrzale reagować na sukcesy i porażki swoje oraz rówieśników. Emocje są mocno powiązane z uczuciami. Ważne jest, by dziecko znało podstawowe emocje towarzyszące człowiekowi - radość, smutek, zdenerwowanie, złość. Jeśli w domu rozmawia się o tym, nazywa się emocje, dziecku w szkole jest łatwiej, nie boi się o tym mówić, okazywać emocji. Uczeń powinien także umieć kontrolować emocje, co nie zawsze jest łatwe. Dzieci różnie reagują w różnych sytuacjach. Czasem nerwowo, czasem płaczem. Dlatego tak ważne jest, by nauczyć je oswajać się z emocjami w domu rodzinnym.
Niezwykle istotnym aspektem dojrzałości szkolnej jest rozwój mowy. Dziecko powinno posługiwać się mową wiązaną, to znaczy dysponować odpowiednim zasobem słów i pojęć, oraz mówić poprawnie pod względem artykulacyjnym i gramatycznym. Jest to niezbędne, by dziecko było rozumiane przez otoczenie. Dziecko musi też umieć zrozumieć, co mówią inni. 6-letnie dziecko idące do pierwszej klasy powinien mieć zdolność kierowania uwagi na wskazany obiekt i utrzymywania jej przez dłuższy czas. Niezbędna jest też umiejętność rozumienia prostych pojęć, zasad, reguł i prawidłowości. Dziecko powinno podejmować próby samodzielnego rozwiązywania problemów, szukać różnych rozwiązań, planować kolejne działania.
Rozwój umysłowy obejmuje zagadnienia matematyczne: przeliczanie na materiale konkretnym, gotowość do nauki czytania i pisania: sylabizowanie, głoskowanie, czytanie bardzo prostych wyrazów. Uczeń klasy pierwszej powinien posiąść umiejętność wypowiadania się na określony temat, powinien umieć zapamiętywać różne treści. Z rozwojem umysłowym wiąże się też skupianie uwagi na podanych treściach i umiejętność kończenia rozpoczętej pracy.
